Soruşturma izni kanunda belirtilen hallerde kamu görevlileri ve memurlar hakkında işledikleri iddia olunan suçlarla ilgili bir prosedürdür.

1. SORUŞTURMA İZNİ ( MEVZUAT MADDELERİ )

• Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir. (4483 S.K. MADDE /1)

• Madde 4 – Cumhuriyet başsavcıları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu Kanun kapsamına giren suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde ivedilikle toplanması gerekli ve kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespitten başka hiçbir işlem yapmayarak ve hakkında ihbar veya şikayette bulunulan memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesine başvurmaksızın evrakın bir örneğini ilgili makama göndererek soruşturma izni isterler( 4483 S.K MADDE/4-1)

4483 sayılı kanun madde 4 den de anlaşılacağı üzere savcılık makamları 4483 sayılı kanun kapsamında bir suçun işlendiği bilgisini aldıklarında soruşturma izni isterler. 4483 sayılı kanun kamu görevlisinin göreviyle ilgili suç isnadı olduğu zaman devreye girmektedir. Soruşturma izni kavramı kamu görevlileri için asılsız isnatlardan korunmak için bir güvencedir.

• İzin vermeye yetkili merciler
• Madde 3 – Soruşturma izni yetkisi
• a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam,
• b) (Değişik:6/12/2019-7196/51 md.) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kaymakamlar hakkında vali,
• c) Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi,
• d) Cumhurbaşkanına veya Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşlar ve bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında o kuruluşun en üst idari amiri,1e) (Değişik:6/12/2019-7196/51 md.) (b) ve (c) bentlerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan,
• f) Türkiye Büyük Millet Meclisinde görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri ve yardımcıları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı,
• g) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/196 md.) Cumhurbaşkanlığında görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri hakkında Cumhurbaşkanı,
• h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir, il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında İçişleri Bakanı,
• i) İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri hakkında kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri
• hakkında bulundukları ilin valisi,
• j) Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar ve kamu görevlileri hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali, Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlıdır. ( Anys madde 129/4)

4483 sayılı Memur ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanunun itiraz hakkını düzenleyen 9 uncu maddesinde, yetkili merciin soruşturma izni verilmesine ilişkin kararına karşı hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisinin, soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararına karşı ise Cumhuriyet başsavcısı veya şikayetçinin kararın kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 gün içinde itiraz edebilecekleri hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, şikayetçi ... tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına verilen 25.12.2009 tarihli dilekçede, Kuruma ait araç ve gereçlerle Kurum çalışanları tarafından TÜİK eski Başkanına ait özel arazide su deposu ve aksamı yaptırıldığının ileri sürülmesi üzerine başlatılan soruşturmada, tanık olarak ifadesi alınan bazı kişilerin, ...'in şikayetinden sonra ilgililerin, olayın ortaya çıkmaması için taşıt görev emirlerine ilişkin belgeleri değiştirdiklerini beyan ettikleri, bunun üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 28.12.2010 tarih ve Sor. No:2010/154630 sayılı yazısıyla resmi belgede sahtecilik iddiasıyla ilgililer hakkında soruşturma izni verilmesinin talep edildiği, konuyla ilgili olarak yaptırılan ön inceleme sonucunda verilen Devlet Bakanının (…) 1.3.2011 tarih ve 2011/1 sayılı soruşturma izni verilmemesi kararının şikayetçi ...'e tebliğ edildiği, oysa bu kişinin resmi belgede sahtecilik eyleminin değil, Kurum araç, gereç ve personelinin şahsi işlerde çalıştırılması eyleminin şikayetçisi olduğu, adı geçen kişinin de kendisine tebliğ edilen soruşturma izni verilmemesi kararına Dairemiz nezdinde itiraz ettiği anlaşılmıştır. Yukarıda anılan mevzuat hükmü gereğince, yetkili merciin soruşturma izni verilmemesi kararına sadece Cumhuriyet başsavcısının veya şikayetçinin itiraz etme hakkı bulunduğundan, Devlet Bakanının (...) 1.3.2011 tarih ve 2011/1 sayılı soruşturma izni verilmemesi kararına şikayetçi sıfatı bulunmayan ... tarafından yapılan itirazın incelenmeksizin reddine 18.05.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. DANIŞTAY 1. DAİRE Esas Numarası: 2011/510 Karar Numarası: 2011/740 Karar Tarihi: 18.05.2011

• Suç tarihinde A… İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı Önleyici Hizmetler Büro Amirliğinde görevli polis memuru olan sanığın, resmi polis hizmet aracı ile yanında diğer görevli polis arkadaşı tanık A. olduğu halde, telsiz anonsu ile verilen Üsküdar Çevik Kuvvetten çıkan ve çevik kuvvet personelini taşıyan ve Tuzla’dan dönüp sanığın çalıştığı Emniyet biriminin görev alanında yer alan Bostancı Köprüsüne yaklaşan servis aracının güvenliğinin sağlanması yolundaki talimat üzerine, Bostancı Köprüsüne gitmek üzere araçla ayrılırken dosyaya konu çarpışma olayının meydana geldiği, sanığın görevi nedeniyle gerçekleşen taksirle ölüm olayında eyleminin 4483 sayılı Kanun uyarınca soruşturma iznine tabi olduğu, ilgili merciden soruşturma izni istenip, davanın bu izin süresince durmasına karar verilmesi gerekirken davaya devamla hüküm kurulması, Sonuç: Kanuna aykırı bulunduğundan YARGITAY 12.CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2013/9098 Karar Numarası: 2014/2764 Karar Tarihi: 05.02.2014

• Dava dosyası ile temyiz aşamasında dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının, 1995 Mart ayı içinde işlemiş olduğu hırsızlık suçundan…Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandığı ve anılan Mahkemenin 18.5.1998 günlü, E:1996/18, K:1998/80 sayılı kararıyla, sonucu itibariyle 115.000. lira ağır para cezası ile cezalandırıldığı ve cezanın ertelenmesine karar verildiği, söz konusu kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, bu nedenle dava konusu 18.6.1999 tarihli işlemle davacının 657 sayılı Yasanın 48/A-5 ve 98/b maddeleri uyarınca görevine son verildiği, yargılamanın yenilenmesi isteminin de aynı Mahkemenin 23.12.1999 günlü, E:1999/317, K:1999/427 sayılı kararı ile reddedilip evvelki hükmün tasdik edildiği ancak, yargılamanın yenilenmesi isteğinin reddine ilişkin kararın Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17.4.2001 günlü, E:2001/6277, K:2001/6399 sayılı kararı ile 4616 sayılı Yasa uyarınca yeniden takdir ve değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, bozma kararı üzerine…Asliye Ceza Mahkemesinin 9.10.2001 günlü, E:2001/240, K:2001/501 sayılı kararı ile davanın, 4616 sayılı Yasa kapsamında kaldığı anlaşılmakla, kamu davasının kesin hükme bağlanmasının ertelenmesine karar verildiği, ayrıca…Ağır Ceza Mahkemesinin 11.2.2002 günlü ve E:2002/33, K:2002/37 sayılı kararı ile de hırsızlık suçundan verilen ve ertelenen 115.000 liraya ilişkin adli sicil kaydının, kayıtlardan çıkartılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, davacının hırsızlık suçundan yargılandığı davanın kesin hükme bağlanmasının ertelenmesi bu suretle hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmaması ve suç kaydının adli sicilden silinmiş olması nedeniyle davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir. DANIŞTAY 12. DAİRE Esas Numarası: 2003/1474 Karar Numarası: 2003/3079 Karar Tarihi: 24.10.2003

Soruşturma izninin kapsamı
Madde 8 – Soruşturma izni, şikayet, ihbar veya iddia konusu olaylar ile bunlara bağlı olarak ileride soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek konuları kapsar. Soruşturma sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı bir suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında, yeniden izin alınması zorunludur. Suçun hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez (4483 sayılı k. madde 8)

• Dosyanın incelenmesinden,…Defterdarlığı…Vergi Dairesi Müdür Yardımcısıyken Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilen …’ın hakkında rapor düzenleyen…ve…Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri hakkında şikayette bulunduğu, dilekçesi üzerine yapılacak bir işlem bulunmadığı yolundaki 20.9.2004 günlü, 33449 sayılı…Bakanlığı Personel Genel Müdürünün kararına karşı itirazda bulunduğu, ilgilinin şikayetini işleme koymayan Personel Genel Müdürünün aynı zamanda şikayet edilen Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinden olduğu, şikayet edilenlerin Teftiş Kurulu Başkanı, Gelirler Genel Müdür Vekili, Personel Genel Müdürü, Başhukuk Müşaviri ve Muhasebe Denetmeni olması nedeniyle 4483 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin e bendi gereğince soruşturma izni verilmesi ya da verilmemesi konusunda karar vermeye yetkili merciin…Bakanı olması gerektiği, bu durumda şikayetin işleme konulmaması kararının da ancak soruşturma izni vermeye yetkili merci tarafından verilebileceği, diğer taraftan dosyada yer alan şikayet dilekçesinde şikayetçinin belli, şikayet konusu eylemin somut olduğu, kişi ve olay belirtildiği, iddiaların da ciddi bulgu ve belgelere dayandığı anlaşıldığından, 4483 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri uyarınca; yetkili merci tarafından ön inceleme emri verilmesi, bu emre dayalı olarak ön inceleme raporu düzenlenmesi ve yetkili merci tarafından söz konusu ön inceleme raporu da gözönünde bulundurulmak suretiyle soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin bir kararın tesis edilmesi, verilecek kararın türüne göre gerekli yazılı bildirimlerin yapılması, tesis edilen karara karşı itirazda bulunulması durumunda yazılı bildirimlere ilişkin günlü ve imzalı bildirim alındıları ile itiraz dilekçelerinin de eklenerek dosyanın Dairemize gönderilmesi gerekli görüldüğünden, itirazın kabulü ile Kanunda belirtilen makamlara bizzat kullanılmak üzere verilmiş münhasır yetkinin başka bir makamca kullanılması mümkün bulunmadığından…Bakanlığı Personel Genel Müdürü tarafından ihbar ve şikayetin işleme konulmamasına ilişkin olarak verilen 20.9.2004 gün ve 33449 sayılı kararın kaldırılmasına, bu konuda karar vermeye yetkili merci olan…Bakanınca bir karar tesis edilmek üzere dosyanın…Bakanlığına, kararın bir örneğinin şikayetçiye gönderilmesine 26.4.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. DANIŞTAY 1. Esas Numarası: 2005/224 Karar Numarası: 2005/568 Karar Tarihi: 26.04.2005

Kovuşturma ve yargılama:
Madde 24 – Devlet memurlarının görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması ve haklarında dava açılması özel hükümlere tabidir ( DMK MADDE 24)

Devlet memurları hakkında soruşturma izni verildiği zaman bu bir idari işlemdir ve söz konusu idari işlem de ilgili memura tebliğ edilmeli ve söz konusu karara karşı kanun yollarına başvurulup başvurulmamasına göre işlem yapılmalıdır.

İtiraz
Madde 9 – Yetkili merci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararını Cumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu
görevlisine ve varsa şikayetçiye bildirir. Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisi; soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı ise Cumhuriyet başsavcılığı veya şikayetçi, izin vermeye yetkili merciler tarafından verilen işleme koymama kararına karşı da şikâyetçi itiraz yoluna gidebilir. İtiraz süresi, yetkili merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür.İtiraza, 3 üncü maddenin (e), (f), g (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h)
bentlerinde sayılanlar için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi bakar. İtirazlar, öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Verilen kararlar kesindir.

2. KOVUŞTURMA

Yetkili ve görevli mahkeme
Madde 13 – (Değişik: 17/7/2004-5232/5 md.) Davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme, genel hükümlere göre yetkili ve görevli mahkemedir. Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Bakan yardımcıları ve valiler için yetkili ve görevli mahkeme Yargıtayın ilgili ceza dairesi, kaymakamlar için ise il ağır ceza mahkemesidir. (4483 sayılı k. madde 13)

Müşteki R.A. tarafından sanık S.'in başkanı olduğu K. Sağ Sahil Dökmetepe Sulama Birliği aleyhine, 2003 yılında yapılan kanal temizliği işinden doğan alacağının tahsili amacıyla Turhal İcra Müdürlüğünün 2005/2478 Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatması üzerine, sanık S. tarafından icra takibine itiraz edildiği, müştekice Turhal Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/408 Esas sayılı dosyasında itirazın iptali davası açıldığı, bunun üzerine sanık S.'in azmettirmesi sonucu sulama birliğinde sayman, tahsildar ve şoför olarak çalışan sanıklar R. Y., T. S. ve E. İ. ile DSİ 72. Şube Müdürlüğünde işçi statüsünde teknisyen olarak görevli sanık M. O.'nun bu davada delil olmak üzere birlik sulama sahası içerisindeki kanalların temizliğinin müşteki R.A. tarafından kısmen yerine getirilmediği ve yapılan iş karşılığı 10.626.000.000.TL hakediş çıkartıldığına dair 24.4.2003 tarihli suça konu tutanağı itirazın iptali davası açıldıktan sonra sahte düzenledikleri, sanık S.'in ise bu tutanağı Turhal Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/408 esas sayılı dosyasına delil olarak ibraz ettiğinin iddia olunması, suç tarihinde yürürlükte bulunan 26.05.2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunun 22 nci maddesiyle anılan Yasada hüküm bulunmayan hallerde Belediye Kanununun uygulanacağının hüküm altına alınması ve 657 sayılı Yasanın geçici 15 inci maddesindeki “Bu kanunda geçen “Devlet Memuru” deyimi, belediyeler ve il özel idareleriyle bunların kurdukları birlikler memurlarını da kapsar” hükmü karşısında; Kazova Sağ Sahil Dökmetepe Sulama Birliği başkanı olan sanık S. H. ile birlik idari personeli sanıklar R.Y. ve T. S.'nun memur sayılmaları nedeniyle memur sanıklar açısından 4483 sayılı Yasa hükümleri uyarınca dava şartı olarak “soruşturma izni” alınması ve sanıkların hukuki durumlarının buna göre değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden eksik soruşturma sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi, Sonuç: Yasaya aykırı, YARGITAY 11.CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2011/6163
Karar Numarası: 2013/9162 Karar Tarihi: 03.06.2013